Wie Schweizerdeutsch mit deutschen Vokalen spielt

Dlaczego w szwajcarskim niemieckim mówi się „Hus” zamiast „Haus”?

Standardowe niemieckie zamieniło starsze pojedyncze samogłoski w dwufonemy – glidingowe dźwięki złożone z dwóch samogłosek – w późnośredniowiecznym przejściu na nowoniemiecki. Szwajcarskie niemieckie (podobnie jak nizinne) nie podążyło za tą zmianą: zachowało starsze pojedyncze samogłoski. Dlatego au w Haus pozostaje prostą samogłoską, dając Hus, a ei w Zeit spłaszcza się do Zit. Wzorzec jest spójny, ale szwajcarscy mówiący chętnie powiedzą, że nie ma żadnych reguł.

W klipie to przedstawia się jako lekcja pełna kłótni: szwajcarski mówiący wyjaśnia, że dwie kolejne samogłoski – to, co standardowe niemieckie nazywa Diphthong lub Doppellaut – po prostu stają się jednym Doppelbuchstabe w szwajcarskim niemieckim. „Haus, Hus – ne?”. Reakcja niemieckiego studenta („Was soll denn die Scheiße?”) to szczera odpowiedź ucznia. Reguła ma jednak swoje granice: szwajcarski nauczyciel przyznaje, że dwusylabowe słowa jak Radio nie zawsze jej przestrzegają – a potem przymrużywa ramiona: „Wir haben doch keine Regeln.” Dla uczących się pary Haus/Hus i Zeit/Zit są najjaśniejszym punktem wejścia w to, dlaczego szwajcarskie niemieckie może brzmieć tak ściśnięcie dla uszu przyzwyczajonych do standardowego niemieckiego.