I sogni giovanili di Alberto Sordi e Fellini

Co oznacza “senza una lira” po włosku?

Senza una lira znaczy być spłukanym do reszty — włoski odpowiednik „bez grosza”. Lira była walutą Włoch do czasu wprowadzenia euro w 2002 roku, ale przetrwała w języku jako utarte powiedzenie o tym, że ktoś nie ma zupełnie nic. Odwołanie do dawnej waluty nadaje zwrotowi barwność i odrobinę nostalgii, podobnie jak w języku angielskim wciąż mówi się „I haven’t got a penny”.

Oto aktor Alberto Sordi wspomina swoje głodne lata młodości z Federico Fellinim: eravamo due poveracci senza una lira — dwóch spłukanych nicponiów, którzy ganiali za kucharzem, żeby ten podłożył im dodatkowy stek pod jedyny talerz spaghetti, podczas gdy marzyli o zostaniu wielkim aktorem i największym reżyserem na świecie. Lira żyje dalej w całej grupie przysłów o pieniądzach: non avere una lira (nie mieć ani grosza), costare due lire (kosztować tyle co nic), non valere una lira (nie być wartym nic). Un poveraccio = biedak / nieszczęśnik.