L’origine e il significato di stupito e stupido

Stupito czy stupido — jaka jest różnica w włoskim?

Te dwa niemal bliźniaki wprowadzają w błąd uczących się. Stupito oznacza zdumionego, zachwyconego, zaskoczonego — to wcale nie jest obraza. Stupido to właśnie ta obraza, którą byśmy się spodziewali. Oba słowa wywodzą się z łacińskiego stupere — „być ogłuszonym”, więc związek jest prawdziwy: bycie zdumionym i bycie ogłupiałym raz miały ten sam sens. Współczesne włoski je rozdzieliło, zostawiając stupito dla podziwu i rezerwując stupido na obrazy.

W łacinie stupidus to ktoś, kogo tak uderzyło, że stracił moc mowy — ogłuszony milczeniem — co z czasem przełożyło się na „tępiego, głupiego”. Włoski zachował oryginalny sens w stupito, a także w pokrewnych słowach: stupore (zdumienie), stupire (zdumiewać) i stupendo (stupendowy). Gdy chcesz powiedzieć „bez mowy ze szoku”, możesz też użyć stupefatto. Poeta Cesare Pavese gra na tym dokładnie, pisząc o „calma stupita” — spokoju zdumionego, a nie głupiego.