断水でご飯と水に困るあたしンち

Co to jest 役割語 (yakuwarigo) w japońskim anime?

Ten fragment pochodzi z あたしンち (Atashin’chi), anime o zwykłej rodzinie radzącej sobie z brakiem wody. Matka ruga i wspomina w skróconych, dosłownych zdaniach kończących się na の/わ, a pamięć babci o wodzeniu wody z studni brzmi wyrazisto, w przestarzały, twardy sposób. Żadna prawdziwa babcia nie mówi dokładnie tak — to 役割語, wymyślone „typy mowy”, których japońska fikcja używa, byśmy w jednej linijce rozpoznawali wiek, płeć lub charakter postaci.

Termin wprowadził w 2003 r. lingwista Kinsui Satoshi, wykazując, jak anime, manga i powieści nadają postaciom przesadzone sygnatury mowy — starszy mężczyzna mówi わし i じゃ, wyrafinowana młoda dama kończy zdania na わ・ですわ — których prawdziwi Japończycy z tych grup rzadko używają, jeśli w ogóle. To skrót: usłyszenie だ・ぞ od razu sugeruje, że mówi surowy mężczyzna w średnim wieku, zanim w ogóle coś doda. Skrócone polecenia matki i stoiczny nostalgiczny ton babci w tym fragmencie to podręcznikowe przykłady 役割語 dla „zajętej mamy” i „twardego starszaka”.